स्वास्थ्य

जेठ २९, प्रा.डा.राजीब झा । ब्रेन ट्युमर भन्नाले मस्तिष्कभित्रको कोशिकामा हुने असामान्य वृद्धि वा मासुको डल्लोलाई बुझिन्छ । यो समस्या एकदमै गम्भीर हुन सक्छ । यसको एक मात्र कारण भन्ने केही निश्चित छैन । हाम्रो शरीरका सम्पूर्ण अङ्गहरू कोशिकाबाट बनेका हुन्छन्, ती कोशिकाहरूमा कुनै खराबी वा अनियन्त्रित वृद्धि हुन थालेमा ब्रेन ट्युमर बन्न सक्छ । यसको मुख्य कारण प्रायः जीनको समस्या हो भने अन्य सम्भावित कारणहरूमा विकिरण (रेडियसन), लामो समयसम्म टेलिफोनको अत्यधिक प्रयोग, टाउकोमा लागेको चोट वा केही किसिमका सङ्क्रमणहरु पर्न सक्छन् । यद्यपि, टेलिफोन प्रयोग र ब्रेन ट्युमरको सम्बन्धका बारेमा संसारमा अत्यन्तै कम प्रमाण छन् । नेपालको सन्दर्भमा हेर्दा हरेक एक लाख जनसङ्ख्यामा ११ देखि १२ जनामा ब्रेन ट्युमर देखापरेको पाइन्छ, जुन विश्वको औसत स्तरसँग तुलना गर्दा कम भन्न मिल्दैन । पहिलेको अनुमान अनुसार यो सङ्...

बैशाख २३, खान, बस्न, लगाउन जस्तै अपरिहार्य बनिसक्यो, मोबाइल फोन । बरु, साथी नभए पनि हुन्छ । तर, मोबाइलबिना बाँच्न सक्दैनन्, अहिलेका पुस्ता । मोबाइल अहिले जीवनको अभिन्न अंग बनिसकेको छ । सञ्चार, मनोरञ्जन र सूचनाको पहुँचलाई सहज बनाउने यी उपकरणले हाम्रो दैनिकीमा गहिरो प्रभाव पारेका छन् । तर, यही सहजताले ल्याएको एउटा नयाँ चुनौती हो–नोमोफोबिया । केही दिन अघि प्रदर्शनमा आएको नेपाली चलचित्र ‘झिल्को’ले यही नोमोफोबिया विषयलाई बाल मनोस्वास्थ्यको सन्दर्भमा उठाएर समाजमा गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ । के हो त नोमोफोबिया ? मोबाइल नहुँदा लाग्ने डर (नो मोबाइल फोन फोबिया) लाई विज्ञले दिएको छोट्करी नाम हो, नोमोफोबिया । यो एक प्रकारको मनोवैज्ञानिक अवस्था हो । यो समस्या तब उत्पन्न हुन्छ । जब मोबाइल फोनबाट टाढा हुँदा मनमा एक किसिमको भय उत्पन्न हुन्छ । इन्टरनेट कनेक्शन नहुँदा, वा मोबाइलको ब्याट्र...

चैत १३ स्वास्थ्य बीमा बोर्डको अध्यक्षमा प्यूठानका चन्द्रबहादुर थापा क्षेत्री नियुक्त भएका छन् । स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्यामन्त्री प्रदीप पौडेलले मङ्गलबार मन्त्रालयमा नवनियुक्त अध्यक्ष थापालाई पद तथा गोपनीयताको शपथ ग्रहण गराएका हुन् । मन्त्री पौडेलले स्वास्थ्य बीमामा सुधार ल्याएर आमनागरिकको पहुँच बढाउन आग्रह गरेका छन् ।...

चैत १३ मांसपेशी कमजोर बनाउने जटिल रोग 'मस्कुलर डिस्ट्राेफी'  बाट नेपालमा झन्डै आठ सय जना प्रभावित रहेका पाइएको छ । मांसपेशी कमजोर बनाउँदै हिँडडुल तथा आवतजावतमै समस्या पार्ने आनुवांशिक रोगका बिरामी बढिरहेको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ । यो रोग भएका बालबालिका तथा अन्यलाई अतिरिक्त सेवा, विशेष सहयोग र मनोवैज्ञानिक सघनताको आवश्यकता पर्छ । यो रोगको पहिचान, उपचार, रोकथाम एवम् पुनर्स्थापनाका लागि दीर्घकालीन नीति तथा कार्ययोजना तयार पार्न वरिष्ठ कन्सल्ट्यान्ट तथा न्युरोलोजिस्ट प्रा. डा. जगदीशप्रसाद अग्रवाल संयोजकत्वको सुझाव समिति गठन भएको छ । समितिको सदस्यमा त्रिवि शिक्षण अस्पतालका प्रा.डा. रोहितकुमार पोखरेल,'मस्कुलर डिस्ट्राेफी' फाउन्डेशन नेपालु का अनिलकुमार उपाध्याय, त्रिवि शिक्षण अस्पतालकी प्रा.डा. मिता शाह राना र मन्त्रालयको नीति योजना महाशाखाका प्रमुख डा. कृष्णप्रसाद पौडेल रहनुभएक...

चैत ०८ स्वास्थ्य तथा जनसंख्यामन्त्री प्रदीप पौडेलले बीमाको दायरा पाँच लाख पुर्‍याए पनि ठूला रोगको उपचारमा विकल्प खोज्नुपर्ने अवस्था रहेको बताएका छन् । बिहीबार स्वास्थ्य मन्त्रालयमा आयोजित कार्यक्रममा स्वास्थ्यमन्त्री पौडेलले स्टोकलगायत ठूला रोगको औषधि महँगो हुने भन्दै उपचारमा बीमा बाहेकको विकल्प खोज्नुपर्नेमा जोड दिए । स्वास्थ्यमन्त्री पौडेलले ठूला रोगको उपचार समयमा पाउन नसक्दा बिरामीको अङ्गभङ्ग वा मृत्यु समेत हुनसक्ने भन्दै उनले समयमा उपचार पाउन नसकेर मृत्यु भएको मृतकका परिवार थुप्रै समस्या लिएर मन्त्रालयमा आउने गरेको बताउदै राज्यले स्वास्थ्य सेवाका लागि उपयुक्त विधि र स्रोतको व्यवस्था नगरेकाले स्वास्थ्य सम्बन्धी समस्या समाधान गर्न कठिन भएको बताए । नेपाली जनतालाई स्वास्थ्य सुविधा दिन बीमा नै एक मात्र विकल्प भएकाले बीमालाई व्यवस्थित गर्न आफूले काम गरी रहेको उनको भनाई छ । कार्यक्रममा...

पृथ्वीमा फर्किए सुनीता र बुचसहित चार अन्तरिक्षयात्री चैत ०६ बोइङको स्टारलाइनर अन्तरिक्षयानको परीक्षण उडानका क्रममा अन्तरिक्षमा पुगेका सुनीता विलियम्स र बुच विलमोचर अन्य दुई यात्रीसँगै पृथ्वीमा फर्किएका छन् । उनीहरू ८ दिनका लागि अन्तरिक्षमा गएकोमा यानमा प्राविधिक खराबी देखिएपछि लामो समय अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष केन्द्रमै रोकिनुपरेको थियो । यी वरिष्ठ अन्तरिक्षयात्रीद्वय नासाकै अर्का सहयात्री निक हेग र रुसी अन्तरिक्षयात्री अलेक्जेन्डर गोर्बुनोभसँगै फ्लोरिडाको तालहासी नजिकै समुन्द्रमा ओर्लिएका हुन् । उनीहरू मंगलबार साँझ ५ बजेर ५७ मिनेट (नेपाली समयअनुसार बुधबार बिहान ४:४२ बजे०) पृथ्वीमा आइपुगेको नासाले जनाएको छ । उनीहरूको पृथ्वीमा अवतरण र अन्तरिक्षयानबाट बाहिर आउँदै गरेको क्षणको नासाले प्रत्यक्ष प्रसारण गरेको थियो । सुनीता र बुचको अनपेक्षित लामो अन्तरिक्ष बसाइँका कारण विश्वभरका मानिसहरूमा...

चैत ०४ शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री विद्या भट्टराईले नेपालमा उच्च शिक्षामा चिकित्सा शिक्षातर्फ नेत्र (आँखा) स्वास्थ्यको विधामा गुणस्तरीय शिक्षा तथा नेत्र स्वास्थ्य सेवाको पहुँच बिस्तार गर्नुपर्ने भएकोले तिलगङ्गा नेत्र विश्वविद्यालय विधेयक ल्याइएको बताउनुभएको छ । राष्ट्रिय सभाको सोमबारको बैठकमा विधेयकमाथिको छलफलका उठेका प्रश्नहरुको जवाफ दिँदै मन्त्री भट्टराईले आँखा स्वास्थ्य सेवाको क्षेत्रमा उत्कृष्ट प्राज्ञिक केन्द्रको रुपमा सार्वजनिक विश्वविद्यालय स्थापना गर्न आवश्यक रहेको समेत बताउनुभयो । उहाँले विधेयकमा विश्वविद्यालयको संगठन, सम्पती व्यवस्थापन, नेतृत्व र संचालकहरुको छनोट समावेशी समावेशी बनाउने लगायतका प्रबन्ध गरिएको बताउनुभयो । मन्त्री भट्टराईले विधेयकमा आँखा उपचारको क्षेत्रमा तीन तहको सरकारबीच समन्वय गर्न कार्यकारी परिषद्को व्यवस्था गरिएको समेत बताउनुभयो ।...